Jump to content
  • Announcements

    • Jarpen Zigrin

      Zostań naszym fanem. Obserwuj nas w social mediach : )   12/11/2016

      Daj się poznać jako nasz fan oraz miej łatwy i szybki dostęp do najnowszych informacji poprzez swój ulubiony portal społecznościowy.    Obecnie można nas znaleźć m.in tutaj:   Facebook: http://www.facebook.com/pages/Historiaorgp...19230928?ref=ts Twitter: http://twitter.com/historia_org_pl Instagram: https://www.instagram.com/historia.org.pl/
    • Jarpen Zigrin

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum   12/12/2016

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum. Krótki przewodnik o tym, jak poprawnie pisać i cytować posty: http://forum.historia.org.pl/topic/14455-przewodnik-uzytkownika-jak-pisac-na-forum/
nazaa

Związki frazeologiczne a historia

Recommended Posts

fodele   

„Mówić prosto z mostu” też ma historyczne podłoże. Nie wywodzi się od jednego wydarzenia, ale od tradycji powtarzanej po każdych Misteriach Eleuzyjskich. W dniu kończącym święta ludność niższego pochodzenia społecznego (w tym niewolnicy) zajmowała miejsce na moście nad rzeką Kefissos i stamtąd obrzucała w sposób prześmiewczy improwizowanymi żartami i wyzwiskami powracających do Aten obywateli. Ci mieli prawo odwdzięczyć się tym samym. Często z mostu padały słowa obraźliwe, ale… trafne. Tego jednego dnia w roku każdy mógł sobie pofolgować i wypowiedzieć wszystkie żale nawet pod adresem pana, czy obywatela wyższej rangi. Pod warunkiem, że było to podane w sposób żartobliwy.

Tradycję tę przedstawia Arystofanes w komedii „Żaby”.

Edited by fodele

Share this post


Link to post
Share on other sites
Amica   

Antyk- szeroko pjęty- to całe morze przeróżnych związków frazeologicznych powiedzonek i idiomów. Swoje źródła mają zarówno w samej historii, mitologii, religii, na literaturze kończąć; wymieniać mozna by dużo

między Scyllą a Charybdą - oznacza sytuację niemal bez wyjścia, Scylla i Charybda wg Odysei dwa potwory morskie czyhające na żeglarzy po obu stronach cieśniny, lokalizowanej jako Cieśnina Mesyńska lub w okolicach przylądka Skylla w północno-zachodniej Grecji.

uśmiech sardoniczny- uśmiech szyderczy, pogardliwy; Określenie przez starożytnych szyderczego śmiechu sardonicznym wywodzi się od nazwy gorzkiego ziela z Sardynii, którego zjedzenie powodowało mimowolne ruchy mięśni ust, przypominające nienaturalny śmiech

dziecko szczęścia-człowiek cieszący sie trwałym powodzeniem; tak nazywa siebie samego Edyp, gdy kaze wszcząć śledztwo dla wyjaśnienia przyczyny zarazy gnębiącej miasto: bogowie zesłali ją na Teby, aby okazać swój gniew

łabędzi śpiew- ostatni przejaw aktywności, dzieło kończące twórczość; w tragedii Ajschylosa Agamemnon występuje porównanie przedśmiertnych słów Kasandry do żałobnego krzyku umierającego łabędzia; wg legendy greckiej dusza Apollina, boga muzyki i poezji wchodzi w łabędzia i to samo dzieje się z duszami najwybitniejszych poetów.

lwia częśc- większa część czegoś niż ktoś miałby dostać, wręcz całość, jako efekt współpracy z silniejszym; pochodzi z bajki Ezopa pt. Lew, osioł, lis i wilk, w której to zwierzęta po wspólnym polowaniu dzieliły łup, a lew zagarnął wszystko

stroić się w cudze piórka - podszywać się pod kogoś innego; przypisywać sobie osiągnięcia kogoś innego; z bajki Ezopa o sroce, co sie przybrała w pawie pióra.

spojrzenie bazyliszka/ spojrzeć jak bazyliszek- świdrujące, nieżyczliwe, nienawistne spojrzenie; Pliniusz Starszy w Historii naturalnej twierdził że jego spojrzenie rozsadza kamienie i wypala zieleń

biały kruk- rzadkość, najczęściej rzadka książka; Juwenalis (Satirae VI, 164) używa tego wyrażenia mówiąc o rzadkim okazie — niekoniecznie ptaka

naga prawda- nuda ventas (wg Piesni 1 , 24, 7. Horacego), czysta, nie zafalszowana, niczym nie ozdobiona rzeczywistosc

takiego ze świecą szukać- szukać kogoś, czegoś niezmiernie rzadko spotykanego, niezwykłego’; w „żywotach filozofów” przytaczana jest anegdota o Diogenesie z Synopy , który chodził ze świecą/latarnią po ulicach i mówił, że szuka człowieka;

itd...

Share this post


Link to post
Share on other sites
gregski   

Miologiczną proweniencję ma również Puszka Pandory (kilka lat temu zmodyfikowana twórczo przez jednego z naszych parlamentarzystów na "Puszkę z Pandorą). Nie miała ona jednak nic wspólnego z produkcją konserw, gdyż w oryginale była to gliniana beczka zawierająca wszelkie nieszczęścia a na samym dnie Zeus (o czym mało kto wie) raczył był włożyć nadzieję.

Po bitwie kanneńskiej z gardeł Rzymian wyszedł okrzyk: "Hannibal ante portas" czyli "Hannibal u bram" (chociaż niektórzy tłumaczą ten okrzyk jako "Hannibal bez portek") a oznaczający wielkie i bezpośrednie niebezpieczeństwo.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Amica   

Alea iacta est - niech kości będą rzucone- słowa, które Plutarch a zanim Swetoniusz wkładją w usta Cezarowi przekraczającemu Rubikon w rzeczywistości pochodzą z jednej z komedii Menandra Arrephorus - «Ἀνερρίφθω κύβος» (anerriphtho kybos), powiedzonko być może było dośc znane w antyku

Veni, vidi , vici -"Przyszedłem, zobaczyłem, zwyciężyłem". Cezar podsumował w ten sposób swoje tatwe zwycięstwo nad królem Pontu Farnacesem w bitwie pod Zelą. Wyrażenie używane, kiedy opowiada się o szybko załatwionej sprawie. Sła zanotowali : Plutarch w Żywocie Cesara ,ch. 50; Swetoniusz w Żywocie Boskiego Cezara ch. 37

Share this post


Link to post
Share on other sites

Powiało samymi "starociami-starożytnościami", zatem z naszego podwórka:

Kobyłka u płota

A co historycznego jest w związkach:

1. tu jest pies pogrzebany

2. mądrej głowie dość dwie słowie

3. napisano we Lwowie pod figurą lwa, nie czekają dwóch na jednego kpa

4. nie zasypiać gruszek w popiele

5. po smacznym kąsku napić się nie wadzi

6. soból za stół, ryś przed stół, a z baranem za piec

7. czy dawniej w Polszcze każdy nurek dawał nura?

8. kiedy rzucano klimkiem?

Share this post


Link to post
Share on other sites
fodele   

Ktoś tu mógłby zjeść tę żabę i wyjaśnić udawać Greka.

Nie wiem czy "połknąć żabę" ma jakiekolwiek podłoże historyczne. Podejrzewam, że Francuzi w ogóle nie zrozumieliby znaczenia tegoż zlepku.

"Udawać Greka" - oznacza tyle co udawać, że się czegś nie rozumie, nie wie. Grecy są w tym pierwszorzędni, więc i powiedzonko ma bardzo częste zastosowanie w praktyce.

Jednak sami mieszkańcy słonecznej Hellady nie znają tego związku frazeologicznego (bądź i w tym przypadku "udają Greka" ;) ). Kiedy chcą dać komuś do zrozumienia, iż wiedzą, że tylko udaje niekumatego posługują się zwrotem "UDAJESZ CHIŃCZYKA"!

Share this post


Link to post
Share on other sites
Tomasz N   

Historycznie "udawać Greka" pojawiło się w jednym przemówieniu sejmowym III RP jako zamiennik "Rząd rżnie głupa" (w tle kłania się pewien tebański wódz).

Share this post


Link to post
Share on other sites
gregski   

No tak, jeden udaje Greka a inny siedzi jak na tureckim kazaniu...(i do tego goły jak święty turecki)

Edited by gregski

Share this post


Link to post
Share on other sites
fodele   

Oglądam "Szklaną pułapkę". Który to już raz... <_< Właściwie bardziej słucham niż oglądam, a wtedy człowiek mocniej wyczulony jest na dialogi. W pewnym momencie jeden z agentów FBI lecąc helikopterem wspomina Wietnam.

Można chyba stwierdzić, że powiedzonko "Ale Sajgon" ma odzwierciedlenie w historii, prawda?

(ja tu gadu-gadu, a film właśnie się skończył... ;) )

Edited by fodele

Share this post


Link to post
Share on other sites

O "wychłostaniu morza" przez jednego z władców doby starożytności słyszeliśmy wiele. Nie tylko jednak w tak odległych czasach w ten sposób sobie poczynano. Oto były jeneralny konsul francuski J. Poqueville bawił piętnaście lat w Grecji (początek XIX w.), którą na polecenie rządu swego kraju zwiedził i opisał. Wedle jego relacyi nie tylko Kserkses tak sobie poczynał, i ówcześni Grecy potrafili upominać wodny żywioł.

Oto jak zaobserwował: kiedy rzeka Inochus wylała, mieszkający nad jej brzegiem postanowili na rzekę wnieść skargę do kadiego. Ten zaś wedle ich pisma miał nakazać zuchwałej rzece powrócić do pierwotnego łoża. Sędzia z przewodem nie zwlekał i wnet wydał stosowny wyrok.

Niestety rzeka do wyroku zastosować się nie chciała, co gorsza nawet mocniej wylała.

Tedy kadi udał się wraz z oskarżycielami nad brzeg inkryminowanej rzeki. Tam o zapadłym wyroku ją uwiadomił. Przy czym rzekę powiadomiono o tym jak została w oskarżeniu określona, a nazwano ją: przywłaszczycielem, pustoszycielem, niegodziwcem.

Na koniec rzekę obrzucono kamieniami i poinformowano o konieczności zapłacenie kosztów sądowych.

Edited by secesjonista

Share this post


Link to post
Share on other sites

Doby Samuela Łaszcza (ale nie tego z naszego forum) pisano o obszarze naszego kraju, mówiąc: "jak na Pobereżu".

Co miało to znaczyć?

Share this post


Link to post
Share on other sites
Amica   

To jest dawne przysłowie, gdzieś jest "jak na Pobereżu" czyli panuje tam gwałt prawo silniejszego, wilcze prawo, samowola bezprawie

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now

×

Important Information

Przed wyrażeniem zgody na Terms of Use forum koniecznie zapoznaj się z naszą Privacy Policy. Jej akceptacja jest dobrowolna, ale niezbędna do dalszego korzystania z forum.