Jump to content
  • Announcements

    • Jarpen Zigrin

      Zostań naszym fanem. Obserwuj nas w social mediach : )   12/11/2016

      Daj się poznać jako nasz fan oraz miej łatwy i szybki dostęp do najnowszych informacji poprzez swój ulubiony portal społecznościowy.    Obecnie można nas znaleźć m.in tutaj:   Facebook: http://www.facebook.com/pages/Historiaorgp...19230928?ref=ts Twitter: http://twitter.com/historia_org_pl Instagram: https://www.instagram.com/historia.org.pl/
    • Jarpen Zigrin

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum   12/12/2016

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum. Krótki przewodnik o tym, jak poprawnie pisać i cytować posty: http://forum.historia.org.pl/topic/14455-przewodnik-uzytkownika-jak-pisac-na-forum/
Sign in to follow this  
adamhistoryk

Nazwiska

Recommended Posts

Czytając Biblię, starożytnych pisarzy z Grecji i Rzymu zacząłem się zastanawiać nad kwestią nazwisk.Abraham, Noe, Zeus, Echo - to są imiona. Od kiedy są nazwiska? Kiedy powstały? Ja zauważam je dopiero w 19. wieku.

Edited by adamhistoryk

Share this post


Link to post
Share on other sites

A jakie nazwiska zna adamhistoryk z okresu RON?

Dopiero w XIX wieku pojawił się Sobieski?

Czym innym są nazwy rodowe, nazwiska przypisane do danej linii, a czym innym nazwiska wpisywane do odpowiednich ksiąg administracyjno-kościelnych.

Skąd ta myśl?

Share this post


Link to post
Share on other sites

Oj, chyba nie zbyt trzeźwo myślałem. Albo źle napisałem. Jedno i drugie.

Sobieski to nazwisko rodowe, zgoda. Ale czy Biały, Kędzierzawy, Czarny - to już nazwiska czy li tylko przydomki? A jak było z chłopami? Bo właściwie chodzi mi o właśnie chłopów. Choćby z okresu RON. Czy chłopom z okresu nadawano nazwiska? A jeśli tak - czy oni sami mieli jakikolwiek wpływ na nadawanie nazwisk? <_<

Share this post


Link to post
Share on other sites

Choćby z okresu RON. Czy chłopom z okresu nadawano nazwiska?

Chłopskie nazwiska to dopiero XVIII wiek i zaborcy, o ile pamiętam.

A Biały, Kędzierzawy to przydomki, o których czasami nie wiedzieli zainteresowani.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Furiusz   
Czytając Biblię, starożytnych pisarzy z Grecji i Rzymu zacząłem się zastanawiać nad kwestią nazwisk.Abraham, Noe, Zeus, Echo - to są imiona. Od kiedy są nazwiska? Kiedy powstały? Ja zauważam je dopiero w 19. wieku

To radzę zajrzeć do pisarzy Rzymu jeszcze raz. Tytus Liwiusz, Marek Tuliusz Cyceron, Marek Antoniusz, Gajusz Juliusz Cezar etc etc. System tria nomina to I wiek aC, generalnie pozwalał na pewną identyfikację osoby wolnej w okresie cesarskim. To efekt przemian - Grecy żyli generalnie w świecie małych polis, gdzie, może poza największymi jak Ateny, każdy każdego znał. Z czasem zaszła potrzeba dodatkowego rozróżnienia gdy świat grecki zaczął się rozszerzać. Początkowo szło o ludzi sławnych i często wędrujących - pisarzy, aktorów, sportowców, filozofów, rzeźbiarzy etc z czasem doszli do tego profesjonalni wojskowi, najemnicy którzy służyli często w odległych miejscach - poradzono sobie z tym przez dodawanie skąd ktoś jest. De facto dopiero Rzymianie opracowali spójny system z nazwiskami, co w ich przypadku, zwłaszcza gdy republika się rozrosła, było niezbędne.

Share this post


Link to post
Share on other sites

A przed same imiona?

Tak, plus przydomki, czasami dziedziczne i przechodzace w nazwiska.

Uregulowane kompletnie było przez zaborców.

Inna bajka to nazwiska żydowskie, tu jest jedyna rola zaborców.

O ile w przypadku chłopskich najczęściej legalizowano te przydomki to Żydom sami urzędnicy nadawali nazwiska i zależały one od jego chumoru i mamy takich Goldbaumów.

Edited by Capricornus

Share this post


Link to post
Share on other sites

To znaczy?

Może rzeczywiście niezbyt precyzyjnie zadałem pytanie. Chodzi o to czy w okresie przed 18 wiekiem chłopi nosili same imiona. Tak w poście zasugerował Corpicornus.

Share this post


Link to post
Share on other sites

To radzę zajrzeć do pisarzy Rzymu jeszcze raz. Tytus Liwiusz, Marek Tuliusz Cyceron, Marek Antoniusz, Gajusz Juliusz Cezar etc etc. System tria nomina to I wiek aC, generalnie pozwalał na pewną identyfikację osoby wolnej w okresie cesarskim. To efekt przemian - Grecy żyli generalnie w świecie małych polis, gdzie, może poza największymi jak Ateny, każdy każdego znał. Z czasem zaszła potrzeba dodatkowego rozróżnienia gdy świat grecki zaczął się rozszerzać. Początkowo szło o ludzi sławnych i często wędrujących - pisarzy, aktorów, sportowców, filozofów, rzeźbiarzy etc z czasem doszli do tego profesjonalni wojskowi, najemnicy którzy służyli często w odległych miejscach - poradzono sobie z tym przez dodawanie skąd ktoś jest. De facto dopiero Rzymianie opracowali spójny system z nazwiskami, co w ich przypadku, zwłaszcza gdy republika się rozrosła, było niezbędne.

A jak było dwóch Marków w jednym polis? ...

Share this post


Link to post
Share on other sites
Furiusz   

Generalnie identyfikowano po imieniu ojca i fyli do ktorej każdego obywatela zapisywano (generalnie to dla Aten). System zawędrował z Grekami do Egiptu ptolemejskiego gdzie znaleziono papirus z takim zapisem.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Wypada przypomnieć pewne zmiany znaczniowe w obrębie naszego języka:

"To że w okresie od XII do połowy XIX nie istniał termin nazwisko o dzisiejszym znaczeniu nie dowodzi że nie istniało pojęcie nazwiska jako nazwy osobowej występującej obok imienia, wspólnej całej rodzinie (rodowi). Obecność pojęcia nazwisko w języku polskim poświadczona jest już w XV wieku. Wyrażał je jednak inny wyraz, mianowicie wyraz imię...".

/Z. Kaleta "Nazwiska w kulturze polskiej", Warszawa 1998, s. 19/

Z literatury dodać można:

K. Rymut "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny"

J. Bubak "Proces kształtowania się polskiego nazwiska mieszczańskiego i chłopskiego"

"Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych" red. A. Cieślikowska, M. Malec, K. Rymut

Z. Kowalik-Kaleta "Staropolskie nazwy osobowe motywowane przez nazwy miejscowe"

Z. Kaleta "Nazwisko w kulturze polskiej"

E. Rzetelska-Feleszko "W świecie nazw własnych"

"Antroponimia Polski od XVI do XVIII wieku. Wybór artykułów hasłowych oraz wykazy nazwisk wraz z chronologią i geografią" red. A. Cieślikowa

S. Bystroń "Nazwiska polskie"

Z. Kaleta "Ewolucja nazwisk słowiańskich. Studium teoretyczno-porównawcze"

M. Malec "O imionach i nazwiskach w Polsce: tradycja i współczesność"

J. Matuszewski "Polskie nazwisko szlacheckie"

Share this post


Link to post
Share on other sites
Furiusz   
Tak jak w Rosji otiectwo?

Generalnie tak. Może żeby lepiej to zobrazować dwa cytaty z tekstów z epoki - SEG IX 3 - (...). W sprawie propozycji, którą przedstawili Therejczycy z Kleudamasem synem Euthyklesa na czele (...). [podkreślenie moje].

Inny przykład, bardziej rozbudowanej formuły SEG XII 87 (ale pierwszy raz publikowane w Hesperia z 1952 roku): (...) której sekretarzem był Chajrestros, syn Amejonisa, Acharnejczyk, (...) - Acharnejczyk to po prostu człowiek z domu Acharnae (nota bene kojarzy się nazwa raczej z komedią Arystofanesa).

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×

Important Information

Przed wyrażeniem zgody na Terms of Use forum koniecznie zapoznaj się z naszą Privacy Policy. Jej akceptacja jest dobrowolna, ale niezbędna do dalszego korzystania z forum.