Jump to content
  • Announcements

    • Jarpen Zigrin

      Zostań naszym fanem. Obserwuj nas w social mediach : )   12/11/2016

      Daj się poznać jako nasz fan oraz miej łatwy i szybki dostęp do najnowszych informacji poprzez swój ulubiony portal społecznościowy.    Obecnie można nas znaleźć m.in tutaj:   Facebook: http://www.facebook.com/pages/Historiaorgp...19230928?ref=ts Twitter: http://twitter.com/historia_org_pl Instagram: https://www.instagram.com/historia.org.pl/
    • Jarpen Zigrin

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum   12/12/2016

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum. Krótki przewodnik o tym, jak poprawnie pisać i cytować posty: http://forum.historia.org.pl/topic/14455-przewodnik-uzytkownika-jak-pisac-na-forum/
Sign in to follow this  
Mango

Tłumaczenie imion z łaciny i nazw dawnych miejscowości (?)

Recommended Posts

Mango   

Witam serdecznie.

Wybitnie nie lubię prosić o pomoc w takich sprawach, ale tym razem mam nie lada problem. Na zaliczenie proseminarium winnam oddać indeksowanie, problem w tym jednak, że nie potrafię rozszyfrować niektórych imion, miejscowości również. Zrobiłabym to sama, gdyby nie fakt, że w żadnej z pobliskich bibliotek [Śląska, uniwersytecka itp.] nie mogę dostać Słownika Historyczno- Geograficznego Ziemi Krakowskiej w średniowieczu, dalej niż do litery Ł.

Dlatego proszę o pomoc w przetłumaczeniu, jeżeli ktoś potrafi rozszyfrować chociaż dwie lub trzy nazwy, będzie to już bardzo dużo dla mnie.

Podaję imiona w różnych formach, bo nie znam też podstawowej ;/

Dersconem, Potrassium [chyba że to miejscowość], Czader, Bogutha, Jaschconis Rey, Sulco, Jacussius, Probolo, Nosz, Wachniconem, Jasconi, Wrochonem.

I miejscowości:

Woyslanicz, Nepiesna, Zagorow, Zagorzicz, Chanouicz, Plaouicze, Wanchadlow, Dzewanczicz, Methnow, Moycouicze, Sddza, Medzuecz.

Z góry ogromnie dziękuję, mam z tym naprawdę duży problem.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Bez literatury to ciężka sprawa, można tylko intuicyjnie, chyba, że ktoś, coś pamięta. Z imionami to w ogóle wymiękam...

Bogutha - może Bogusza, Bogusz?

Potrassium - może Protazy?

Jacussius - Jacek?

I miejscowości:

Woyslanicz, Nepiesna, Zagorow, Zagorzicz, Chanouicz, Plaouicze, Wanchadlow, Dzewanczicz, Methnow, Moycouicze, Sddza, Medzuecz.

Zagorzicz - Zagorzyce lub Zagórzyce (raczej to drugie, bo pierwsze w kujawsko-pomorskim leży)

Zagorow - może Zagórów, ale to w Wielkopolsce

Wanchadlow - chyba Węchadłów

Medzuecz - Miedźwiecz

Methnow - Mietniów

Dzewanczicz - Dziewięczyce

Tyle mi się udało odszyfrować, a wcale nie jestem pewien czy dobrze...

Powodzenia.

P.s.: Chciałbym tylko dodać, że wszystkie nazwy miejscowości, które podałem są prawdziwe, istnieją obecnie.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Narya   

Łacińscy kronikarze i rocznikarze tłumaczyli słowiańskie imiona i nazwy własne na łacinę, w takich kwestiach trzeba zdać się na znajomość języka łacińskiego (dźwięczność podczas wymawiania w zgodzie z zasadami łaciny średniowiecznej) oraz na słownik łacińsko-polskiego. Na każdej uczelni, gdzie jest instytut czy katedra historii powinny być ogólnie dostępne słowniki.

Dersconem - Dersjusz?

Potrassium - może być Protazy, ale byłoby bardziej Protassium niż Potrassium. Potrasja? Patryk?

Czader - ???

Bogutha - Bogumiła? Bogumił? Bogusław?

Jaschconis Rey - ???

Sulco - Sulcjusz? Sulsjusz?

Jacussius - może być Jacek, albo Jarosław?

Probolo - Probiusz?

Nosz - ???

Wachniconem - ???

Jasconi - Jaś? Jan? ???

Wrochonem - Wronki?

Woyslanicz - Wojsław?

Nepiesna - ???

Zagorow, Zagorzicz - Jak u Vissa, ale ja nie wiem ???

Chanouicz - Chanouł? ???

Plaouicze - Pla-ł-icze, Płaczliwe... ???

Wanchadlow, Dzewanczicz, Methnow - jak u Vissa, ale ???

Moycouicze - nie wiem ???

Sddza - nie wiem jak się pisze, ale chyba jest takie miasto polskie czy coś w tym rodzaju,

Medzuecz - mi się to kojarzy z Międzyrzeczem, ale ???

Trzeba patrzeć na kontekst, bo tak trudno, jeśli nie niemożliwe, odgadnąć nazwę. Takie strzelanie na ślepo.

Viss, miałbym prośbę, bo temat jest bardzo ciekawy i szkoda go w dziale pomocowym, czy mógłbyś przenieść, bardzo ładnie proszę, do NPH, po uprzednim przeredagowaniu co niezbędne? ;)

Share this post


Link to post
Share on other sites
Mango   

Dziękuję ogromnie! Jest tego sporo, pomogliście mi bardzo ;) Jestem szalenie wdzięczna :]

I sama oczywiście jestem zdania, że na wydziale powinny być wszystkie słowniki, a nawet jeżeli nie na wydziale, to już na pewno w Bibliotece Śląskiej, ale w tym przypadku chyba nie wszystkie części zostały jeszcze wydane, nie orientuję się niestety :]

Ahaaaa, no i mogę wysłać skan tego czegoś, bo tak na dobrą sprawę nie wiem jak to nazwać :P

Share this post


Link to post
Share on other sites
Narya   

Nie ma tomów do słownika łaciny średniowiecznej. W moim mieście, które jest dwakroć mniejsze od Wrocławia (najmniejsze miasto akademickie) jest słowników sporo. Jest jeden słownik wielotomowy - francuski - ale niemalże prawie niedostępny. ;)

Share this post


Link to post
Share on other sites
juzef   

Po mojemu to może być tak:

Dersconem - Dzierżek (skrót imienia Dzierżykraj)

Jacussius - Jakusz

Bogutha - Boguta (od imienia Bogusław)

Jaschconis - Jaczko (czyli Jaksa)

Sulco - Sulko/Suła

Woyslanicz - zastanawiam się czy nie chodzi o syna Wojsława - czyli Wojsławicza (np. Odowicz też zapisywano jako Odonicz)

Wachniconem - Wachnik (?)

Share this post


Link to post
Share on other sites
Viss, miałbym prośbę, bo temat jest bardzo ciekawy i szkoda go w dziale pomocowym, czy mógłbyś przenieść, bardzo ładnie proszę, do NPH, po uprzednim przeredagowaniu co niezbędne? :D

Wybacz Drogi Narya, ale dopiero teraz zauważyłem. Oczywiście przenoszę, przeredagujesz sobie wedle własnego uznania ;)

Jeszcze raz przepraszam za moją spóźnioną reakcję.

Pozdrawiam.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Narya   

W porządku Vissegerd, dzięki. :D

Prawda jest taka, że wiele nazw miejscowości, zwłaszcza wsi, w języku łacińskim, przestało istnieć i nie mają swojego odpowiednika polskiego. Myślę (poprawcie mnie jeśli się mylę) jest podobnie z imionami. Z imionami jest o tyle problem, że trzeba pobawić się w filologii polskiej i łacińskiej. Z nazwami miejscowości jest łatwiej, bo zostaje tylko sprawdzanie na mapie.

Share this post


Link to post
Share on other sites
slavian   

Hej,

Mam taki sam problem jak koleżanka Mango, bo z tego, co widzę, była na tym samym seminarium, tylko nieco wcześniej. Niestety, także znalazłam miejscowości do literki ł, a resztę tylko przez analogię i orientację na mapie. Może ktoś z was mógłby mi co s zaproponować.?

Oto miejscowości : Srzancicz, Mothchouicz,Sbiluthouicz, Kaliszcouice, Ochonin

Z imion : Jacuss., Swanch (nie jestem pewna, czy to imię), Stanciconem, Warssius.

Będę wdzięczna za każdą podpowiedź :)

Share this post


Link to post
Share on other sites

Tylko co tu tłumaczyć, w przypadku np. miejscowości Ochonin? Można jedynie podać współczesną nazwę o ile miejscowość dotąd istnieje, bądź nazwy jakie obowiązywały na przestrzeni dziejów. Niektóre "podane tu kwestie" łatwe są chyba do objaśnienia.

"Przed 1370 r. król poświadcza, że Zdziesława z Ochonina (dziś Ochojno) sprzedała dziedzinę w tej wsi".

/F. Sikora "Zaginione dokumenty Kazimierza Wielkiego dla odbiorców z ziemi krakowskiej", "Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego", 9/1, 2006, s. 57/

i

"1556, 27 lipca (in loco campestri graniciali). 150 Na podstawie mandatu Jana z Ocieszyna, kanclerza kor. i podkomorzego ziemi krak. z dnia 24/7 1556, Jan Kmita z Woli, podstarości chęciński, oznacza granice między wsiami Podstolice a Ochoninem (dziś Ochojno) w procesie, jaki prowadził właściciel Podstolic, Mikołaj z Wieliczki,

dr. medycyny i altarzysta w kość. katedr, krakowskim, przeciw Aleksemu Radwańskiemu, dziedzicowi Ochonina, przy czem posługuje się ugodą, w tym samym sporze zawartą w dniu 28/7 1552 r.".

/J. Czubek "Katalog Rękopisów Akademii Umiejętności", Dodatek I, Kraków 1912, s. 96/

Trzeba sobie również zdawać sprawę, że kopiści w dawnych wiekach zależnie od swej wiedzy, pochodzenia (: język) czy wreszcie zwykłej "niefrasobliwości językowej" te same nazwy zapisywali całkiem różnie, i jedynie z kontekstu, tudzież porównywania różnych źródeł i opisanych zdarzeń można zidentyfikować: czy to postać, czy miejsce (: miejscowość, wieś).

Share this post


Link to post
Share on other sites
Narya   

Trzeba sobie również zdawać sprawę, że kopiści w dawnych wiekach zależnie od swej wiedzy, pochodzenia (: język) czy wreszcie zwykłej "niefrasobliwości językowej" te same nazwy zapisywali całkiem różnie, i jedynie z kontekstu, tudzież porównywania różnych źródeł i opisanych zdarzeń można zidentyfikować: czy to postać, czy miejsce (: miejscowość, wieś).

Tudzież robili częste pomyłki. Pół biedy, gdy trafi się gdzieś indziej jakaś kopia czy ta sama miejscowość zapisana inaczej. Gorzej - jeśli jedyna zachowana karta jest tą z błędem. :)

Share this post


Link to post
Share on other sites

Z imion : Swanch (nie jestem pewna, czy to imię)... Warssius.

Będę wdzięczna za każdą podpowiedź :)

Co do Warssius:

"Warsz: nobilis Warssius Olschanouicze 1424 KDM TV 209 (od Warcisław, Warsław)".

/"Onomastica", T. 40, 1995/

Co do Swanch - jak najbardziej imię:

"... dalej imiona uprzednio plebejskie: Szymon, Tomasz, Świątek (Swanch)...".

/"Veritate et Scientia. Księga pamiątkowa w 125-lecie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk" red. J. Gąsiorowski, Poznań - Warszawa 1982, s. 109/

Ewentualnie inna forma: "Święch".

"Między połową a końcem XV w. zanikają też w materiale imiona słowiańskie typu: Bogusz, Bogumił, Boguchwał, Bieniek, Swanch...".

/J. Wiesiołowski "Socjotopografia późnośredniowiecznego Poznania", Warszawa 1982, s. 109/

Z tym że występuje ta forma również jako "nazwisko" (miano): Swanch Czudni, Swanch Witkow (Witków), Bartholomei Swanch, Swanch de Lyppagora, Mothil Swanch.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Tomasz N   

Wśród mych przodków był niejaki Wawrzyniec. Ale nawet w dokumentach pisano to imię jako Lorek. Od lauru ?

Share this post


Link to post
Share on other sites

Jak najbardziej, forma stworzona od: Laurentius, Lorenz, Laurent, Laurenz, Lorenzo... z czasem stało się to miano nazwiskiem, popularnym zwłaszcza u Żydów.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×

Important Information

Przed wyrażeniem zgody na Terms of Use forum koniecznie zapoznaj się z naszą Privacy Policy. Jej akceptacja jest dobrowolna, ale niezbędna do dalszego korzystania z forum.