Jump to content
  • Announcements

    • Jarpen Zigrin

      Zostań naszym fanem. Obserwuj nas w social mediach : )   12/11/2016

      Daj się poznać jako nasz fan oraz miej łatwy i szybki dostęp do najnowszych informacji poprzez swój ulubiony portal społecznościowy.    Obecnie można nas znaleźć m.in tutaj:   Facebook: http://www.facebook.com/pages/Historiaorgp...19230928?ref=ts Twitter: http://twitter.com/historia_org_pl Instagram: https://www.instagram.com/historia.org.pl/
    • Jarpen Zigrin

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum   12/12/2016

      Przewodnik użytkownika - jak pisać na forum. Krótki przewodnik o tym, jak poprawnie pisać i cytować posty: http://forum.historia.org.pl/topic/14455-przewodnik-uzytkownika-jak-pisac-na-forum/
Sign in to follow this  
czytacz1967

bankier Karol Schulz

Recommended Posts

Żył w czasach Poniatowskiego, miał dwie kamienice na Tłomackiem, to jedna z jurysdykcji Warszawy. Za jego pieniądze zbudowano hotel "Biały Orzeł". Co więcej wiecie o nim?

Share this post


Link to post
Share on other sites

Miał znacznie więcej domów i kamienic, przeszło 60. Posiadał szereg wytwórni rzemieślniczych (m.in. garbarską), czy fabrykę prochu, dzięki niemu rozpoczęto brukowanie i robienie kanałów.

Strojnowski wycenił go na 3 mln, zięć Piotra Fergussona Teppera, który zresztą pociągnął go mocno na dół przy swym bankructwie.

Pisze o nim w swym dzienniku Frederick Schultz "Reise eines Lieflanders von Riga nach Warschau, durch Sudpreussen uber Breslau, Dresden, Karlsbad, Bayreuth, Nurnberg, Regensburg, Muchen, Salzburg, Linz, Wien und Klagenfurt nach Botzen in Tyrol".

Nobilitowany na Sejmie Czteroletnim.

Co więcej wiecie o nim?

No chyba to, że miał na nazwisko Schultz a nie Schulz... ;)

Edited by secesjonista

Share this post


Link to post
Share on other sites
Albinos   

Co nieco na temat Karola Schultza pisał swego czasu prof. Kwiatkowski:

Powodzenie społeczne, które dawała Schultzowi fortuna, wsparta uzyskaniem w 1790 r. szlachectwa, podnosi jego przekonanie o swej wartości, wzbudza ambicję, rodzi potrzebę życia na wielkopańską skalę. Podobnie jak Łyszkiewicz, Kabryt czy Tepperowie, a ci z kolei jak Poniatowscy, Lubomirska czy czartoryska, założył Schultz pod Warszawą, na Czystem, rezydencję ogrodową, a którą się jeszcze bliżej zapoznamy. W przeciwieństwie jednak do wymienionych nie posiadał w mieście odpowiedniego pałacu. Tepper Starszy wybudował po prostu kamienicę, której starał się nadać cechy pałacu. Podobnie uczynił Jacobson. Tepper Młodszy i Blank przejęli stare pałace magnackie. Schultz tymczasem może wystawić nowy pałac u siebie na Tłumackiem. To, że jest "panem" całej dzielnicy, może zamanifestować budowlą zajmującą całą szerszą pierzeję placu.

Choć roboty na Tłumackiem szły pełną parą i każdy kolejny rok przynosił zmiany, do budowy pałacu jednak nie przystąpiono. Nawet nie przygotowano terenu. Inne były w Warszawie zwyczajne magnatów, którzy zaczynali od wznoszenia rezydencji bezpośrednio dla siebie, a potem przystępowali, albo najczęściej i nie, do porządkowania otoczenia. Schultz zaczynał od budowli rentownych - od hotelu, czynszówek i stajni. Pałac miał powstać jako ostatni, na zakończenie prac. Najpierw trzeba było stworzyć otoczenie, przygotować teren dający zysk.

Prace na Tłumackiem nie zostały dokończone. Przerwała je katastrofa finansowa właścieciela - upadek jego banku 27 lutego 1793 r.

Za: M. Kwiatkowski, Architektura mieszkaniowa Warszawy. Od potopu szwedzkiego do powstania listopadowego, Warszawa 1989, s. 286.

Co ciekawe dzisiejsza ulica Karolkowa na Woli swoją nazwę zawdzięcza właśnie Karolowi Schultzowi. Grunty leżące w rejonie tej ulicy zwane były Karolowo. Jak podaje prof. Kwiryna Handke [Słownik nazewnictwa Warszawy, Warszawa 1998, s. 113] nazwa Karolowa poświadczona jest w źródłach już za rok 1784/6, ul. Karolowa, później Karolowa wioska w 1792 i w końcu Karolkowa w 1870.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Z ciekawostek - Schultz nobilitowany został 9 XI 1790 r. wraz z Piotrem Tepperem, Piotrem Blankiem, Augustem Wilhelmem Arndtem, Łyszkowskim, Fryderykiem Kabrytą i zięciem tego ostatniego Janem Meysnerem jako tzw. sześciu "pierwszych bankierów".

Prowadził dość szeroką działalność bankową jak i budowlaną, z jego inicjatywy wykopano kanał na Lesznie, i stał się właścicielem pierwszej giserni wosku (Nowolipki 33), ze swej fabryki prochu uczynił w 1790 pewną ofiarę dla wojska - 3 000 funtów prochu. Był właścicielem tzw. domu Rzewuskiego i Dworu Pruskiego przy Bielańskiej.

Za sprawą długów hazardowych Kajetana Miączyńskiego w 1789 r. nabył Radziwiłłów, gdzie za sprawą przywileju otworzył garbarnie pod zarządem Piotr Paryssota.

W sumie to za jego sprawą mamy Grubą Kaśkę... ;)

Za sprawą wejścia do rodziny Teppera wzbogacił się całkiem znacznie, sam posag od ojca i dziadka panny młodej wynosił 103 296 złp, potem otrzymał zapis od teścia na kwotę 215 364 złp, choć nie jest pewne czy ów zapis nie był związany z wierzytelnościami Ponińskich.

O jego działalności tak napisano:

"„Niech każdy zobaczy, co JP. Szulc bankier

z topielisk Wolskich uczynił i jakie budowle wspaniałe na

gruncie szlacheckim wystawił, gdzie przedtem nikczemne

tylko i smrodliwem żydowstwem napełnione stały chałupy;

-wieleż ten mąż czynny swoim kosztem wybił kanałów! Wie-

leżto dróg błotnistych podniósł! Wieleżto ulic przedtem nie-

przebytych wybrukował!"

/F. Barss "Bezstronne Uwagi nad mową J. W. Jezierskiego kasztelana łukowskiego, miana na sejmie

dnia 15 grudnia 1789 roku przeciwko mieszczanom"", broszura/

Wzmianki o nim można znaleźć m.in.:

T. Korzon "Wewnętrzne dzieje Polski" t. II

T. Ihnatowicz "Burżuazja warszawska"

R. Rybarski "Skarbowość w Polsce w dobie rozbiorów"

A. Magiera "Estetyka miasta stołecznego Warszawy"

J. Putkowska "Tłomackie i inne warszawskie inwestycje Karola Schultza, bankiera i przedsiębiorcy budowlanego"

W "Roczniku Warszawskim" (V, 1964) znajduje się szereg ilustracji z budowlami i projektami Schultza.

PS w tym okresie jego nazwisko często pisano w formie: Szulc, Szultz, Schulz, a nawet Šul’c.

Edited by secesjonista

Share this post


Link to post
Share on other sites

Mam formę nazwiska Szulc w przypisach do powieści "Sto diabły". Dzięki za informacje.

Share this post


Link to post
Share on other sites
Albinos   

Hotel Niemiecki to zazwyczaj kojarzył mi się z tym: http://www.warszawa1939.pl/index.php?r1=dluga_31&r3=9

Ale akurat z Karolem Schultzem ta kamienica nie miała chyba raczej nic wspólnego. Pod koniec XVIII wieku posesja należała do Jana Furmana, w 1817 r. zaś właścicielem był Jan Daniel Roesler i jego żona Beata z Furmanów.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Kraszewski o hotelu Niemieckim wspomina w "Stu diabłach" - powieści z czasów Poniatowskiego.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Dziękuję za informcje - byy mi potrzebne do artykułu na blog. Tam również stosowne podziękowania.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Może Kraszewskiemu szło o pokazanie Warszawy "tak ogólnie" bez szczegółów... Przecież Kraszewski korzystał z literatury fachowej - z nijakiego Friedricha ... Schulza ( chyba bardzo popularne nazwisko?), był on pamiętnikarzem, który odwiedził Warszawę, i on mógł popełnić błąd. Kraszewski tylko przepisał.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×

Important Information

Przed wyrażeniem zgody na Terms of Use forum koniecznie zapoznaj się z naszą Privacy Policy. Jej akceptacja jest dobrowolna, ale niezbędna do dalszego korzystania z forum.